Vervanging van het kniegewricht (TKP)

 

Verschillende aspecten:

Wat is een totale knieprothese (TKP)?

In principe bestaat een totale knieprotlese of TKP uit de vervanging van het zieke gewricht door een geschikt implantaat.

De vervanging van een beschadigd gewricht is één van de belangrijkste vorderingen van de afgelopen eeuw op het vlak van de orthopedie. In de loop der jaren hebben de follow-up onderzoeken en de verbetering van de operatiemetboden en gebruikte materialen een aanzienlijke vooruitgang en perfectionering van de totale knieprothese mogelijk gemaakt.

In Europa worden elk jaar zon 230.000 totale knieprothesen geplaatst en in de Verenigde Staten ongeveer 300.000. Een TKP plaatsen kan bijgevolg als een routine-ingreep beschouwd worden. Een knieprotliese bootst de menselijke anatomie na en bestaat uit een femoraal protbesedeel, een tibiaal gedeelte en eventueel een kunstmatige knieschijf.

De gebruikte materialen voor gewrichtsprotbesen zijn speciaal voor medische doeleinden ontworpen legeringen en polymeren. Ze worden uitstekend door de weefsels verdragen en de werking van het gewricht is zo duurzaam en pijnloos als mogelijk. 
De gewrichtscomponenten, dit zijn de oppervlakken die rechtstreeks met elkaar in contact staan, omvatten een metalen femorale component welke articuleert op de tibia met een schuifvlak vervaardigd uit polyethyleen met hoge densiteit.

Wanneer is een knieprothese nodig?

De behandelingskeuzes voor deze aandoening worden nagenoeg volledig bepaal door de hevigheid van de pijn. 
Indien de pijn niet te erg invaliderend is en uw levenswijze niet al te erg aantast kan een behandeling met eenvoudige middelen zoals pijnstirlers (bvbparacetamol) of anti-inflammatoire middelen ( bvb Indocid, Voltaren ,Brufen. Naprosyn en veel andere) volstaan. 
Een wandelstok, kniesteun of kniebrace, en occasionele kinesitherapie kunnen ook bijdragen tot het onderdrukken van de symptomen. 
Wanneer de pijn al te hevig wordt en uw levenswijze ernstig aantast zoals uw slaap, uw mogelijkheid om te lopen, te winkelen, te sporten, enz., dan overweegt u misschien beter de vervanging van het kniegewricht.

Uw knie wordt vervangen

Een totale knieprothese plaatsen impliceert dat het oppervlak van de botten van uw knieqewricht door een prolhese (kunstmatig kniegewricht) vervangen wordt. Net als een natuurlijk kniegewricht heeft uw protbese gladde draagvlakken. De femorale component bedekt het dijbeen. de tibiale component het bovendeel van uw scheenbeen en de eventuele patellacomponent de achterkant van uw knieschijf.
Hoge leeltd is doorgaans geen hinderpaal voor de ingreep aangezien bij heel wat negentigjarige patiënten het kniegewricht met succes vervangen werd. Een totale knieprotbese is vandaag de dag even veilig als een totale heupprothese, hoewel de knie een complexer en minder stabiel gewricht is dan de heup.

Het herstel na de ingreep verloopt snel, de meeste patiënten kunnen meteen aan de revalidatie beginnen. 
Voor elk prothesetype bestaat er een brede waaier van modellen die in verschillende maten vervaardigd zijn. De geschikte prothese wordt gekozen volgens de vorm van het bot bij de patiënt, zijn gewicht en fysieke activiteit. De chirurg bereidt de knieoperatie voor aan de hand van een grafisch plan steunend op röntgenopnames waarmee hij model, maat en plaats van de protheseonderdelen kan bepalen. Tijdens de ingreep moet de chirurg echter de mogelijkheid hebben om een ander protbesemodel te plaatsen dan het aanvankelijk geplande.

Orthopedische chirurgen gebruiken tegenwoordig veelal drie types van fixatie voor heupprothesen:

  1. Gecementeerde prothesen: waarbij fernorale en tibiale cornponenten met een speciaal botcement worden vastgezet.
  2. Cementloze prothesen: waarbij beide componenten femoraal en tibiaal zonder cement vastgezet worden. Blijvende ftxatie wordt bereikt dankzij de groei van nieuw botweetsel in het protheseoppervlak.
  3. Hybride prothesen: met een cementloze femorale component en een tibiaal gedeelte dat met speciaal botcement in het bot verankerd is.

 

 

Waaruit is een kunstmatig kniegewricht vervaardigd?

Materialen voor gewrichtsprothesen zijn ontsproten aan de spitstechnologie. Ze worden zeer goed en lang verdragen door het menselijke lichaam. Men noemt deze eigenschap de biocompatibiliteit.

Voor orthopedische doeleinden worden doorgaans twee verschillende materialen gebruikt:

  • Metalen
  • Polymeren.

Metalen spelen een doorslaggevende rol in de fabricage van kunstrnatige gewnchten. De implantaten worden in het lichaam aan extreme belastingen onderworpen. De matenalen waaruit zij bestaan moeten dus bijzonder sterk zijn om alle belastingscycli gedurende de vele gebuiksjaren te doorstaan.

De femorale componenten van knieprothesen worden gemaakt van gegoten legeringen. Deze productietechniek maakt het mogelijk achteraf uiterst gladde oppevlakken te verkrijgen. De tibiale onderdelen worden heet gesmeed om het materiaal de nodige sterkte te geven. 

Voor de ingreep

Uw woning aanpassen

Voor de chirurgische ingreep kunt u verschillende zaken doen om de terugkeer naar huis zo vlot mogelijk te laten verlopen:

  1. Bereid vooraf maakijden en verdeel ze in kleine porties die u later kunt opwarmen.
  2. Verplaats veel gebruikte kookpotten, braadpannen en vaatwerk naar tafel hoogte of naar een hoge kast. Tijdens de eerste weken na de ingreep mag zich immers niet bukken.
  3. Verwijder kleine losliggende tapijten om niet uit te glijden.
  4. Meet de hoogte van het bed en geef deze informatie aan uw kinesitherapout. Het kan nodig blijken een bijkomende matras toe te voegen indien de hoogte voor u niet correct is.

Persoonlijke voorbereiding

Als voorbereiding op de ingreep ontmoet u uw arts(en), uw coördinerend verpleegkundige en uw kinesitherapeut en kunt u met hen uw eventuele sociale (gezinshulp, gemeenschapshulp), financiële (ziekteverzekering, verzekeringsdekking) en fysieke behoeften {behandeling, medische uitrusting) bespreken.

De planning van het ontslag is teamwerk dat u en uw familie moet helpen om alles te leren en klaar te maken wat u na de operatie nodig hebt. Gewoonlijk zet het ziekenhuispersoneel het ontslagplan met u in gang vanaf de inschrijvng voor uw ziekenhuisopname.

Uw ziekenhuisverblijf voorbereiden

Maak een tas of koffer klaar voor uw verblijf in het ziekenhuis. U moet onder meer niet-uitglijdende schoenen (sport- of stapschoenen) en gemakkelijke kleren meenemen.

Breng ook de loopsteun mee die u tot nu toe gebruikle. U hebt die nodig voor de kinesitherapie. Tijdens uw verblijf in het ziekenhuis onderhoudt de ontslagbegeleid(st)er nauw contact met u en uw familie om alle verzorgingsmogelijkheden waarop u na uw ontslag een beroep kunt doen met u te bespreken.

Thuishulpdiensten kunnen u heel wat diensten aan huis bezorgen zoals verpleging. Kinesitherapie, gezinshulp en sociale thuisvoorzieningen. Alle definitieve programmas bij ontslag worden door uw arts voorgeschreven

De ingreep zelf

Tijdens de ingreep wordt het zieke gewricht vervangen door een prothesegewricht.

Het kniegewricht wordt opengelegd met een licht gebogen longitudinale  huidinsnijding op de voorkant van de knie. Dit blijkt de meest betrouwbare insnijding voor een vlotte genezing.

Een kunstmatig kniegewricht plaatsen is een routine- ingreep. Daarom hoeft u zich geen zorgen te maken over mogelijke verwikkelingen. Zij moeten veeleer beschouwd worden als aan onderdeel van zorgvuldige patiënteninformatie. U moet wel de mogelijke risicos en/of verwikkelingen met uw artsen bespreken.

1. Eenmaal het gewticht is opengelegd, wordt het botoppervlak vrijgemaakt en het bovenste gewrichtsvlak (femur) met een speciale zaag klaargemaakt om het bot in de juiste vorm te snijden.

2. De achterzijde van het onderdeel dat het femorale gewrichtsvlak moet vervangen heeft verschillenden vlakke delen. Op het dijbeen worden overeenstemmende oppervlakken klaargemaakt om de femorale component aan te passen. Deze insnijdingen kunnen heel precies uitgevoerd worden dankzij speciale mallen. De femorale component wordtdan op het dijbeen vastgezet.

3. Het onderste gewrichtsdeel (de tibia) wordt met een speciale zaag voorbereid om  het bot in de juiste vorm te snijden. Het bovenste vlak van het scheenbeen wordt vlak afgezaagd. maar met een lichte achterwaartse helling. Speciale mallen waarborgen dat ook dit snijvlak onder de juiste hoek staat voor de juiste uitlijning van het been.

 

 

4. De tibiale cornponent wordt dan in de klaargemaakte tibia vastgezet.

5. Indien de knieschrjf (patella) vervangen moet worden, wordt ook zij vlak gezaagd, met een uitsparing die plaats maakt voor een doorgaans schijfvormig onderdeel.

6. Zodra alle componenten op hun plaats zijn, controleert de chirurg of een goede beweeglijkheid bereikt werd. De totale knieprothese is dan geplaatst.

 

 

Na de ingreep

In de verkoeverkamer

Na de chirurgische ingreep wordt u naar de verkoeverkamer of recovery overgebracht.

Uw toestand wordt nauwlettend door de recovery-verpleegkundige gevolgd. Uiteraard is het mogelijk dat U enige pijn in de geopereerde kniestreek gewaarwordt. De pijnbestrijding begint tijdens de operatie en wordt tijdens de ontwaakperiode voortgezet.

Zodra uw algemene toestand bevredigend is en uw pijn goed onder controle is, wordt u naar uw kamer overgebracht.

In het ziekenhuis

Doorgaans treedt tijdens de eerste 48 uur na de operatie pijn op, die echter goed controleerbaar is dankzij de pijnbeheersingsmethode die met u voor de ingreep besproken werd.
Bovendien zal uw been geïmmobiliseerd (onbeweeglijk gemaakt) zijn, om ontwrichting te voorkomen en om de pijn te verminderen.

Steunkousen of elastische zwachtels beperken het gevaar van trombose. De lichamelijke en spierversterkende oefeningen beginnen overeenkomstig de door uw chirurg en kinesitherapeut vastgelegde planning.

Er wordt een persoonlijk en speciaal aan uw behoeften aangepast revalidatieprogramma opgesteld om u te helpen u — stap voor stap — vol vertrouwen te verplaatsen. Eerst zult u leren uit bed stappen. Uw kinesitherapeut zal u helpen om te gaan zitten, correct te blijven zitten en opnieuw recht te staan.

Vermijd exorotatie (draaien naar buiten) van het geopereerde been. Kruis de benen niet over elkaar. Volg de richtlijnen van de kinesitherapeut. Elke dag zult U oefenen om met kruken te lopen. Zelfs dagdagelijkse bewegingen zoals in en uit een wagen stappen. de trappen op- en afgaan moet u opnieuw aanleren.

Het is de bedoeling uw dij- en bekkenspieren in die mate te oefenen dat u maximaal voordeel haalt uit uw herwonnen beweeglijkheid. Uw spierkracht wordt met dagelijkse kinesitherapeutische oefeningen opnieuw opgebouwd. Heel wat nieuwe kneepjes zullen u leren om weer volledig zelfstandig te functioneren.

Hoe actiever u meewerkt, des te sneller u uw doelstelling zult bereiken.

De voornaamste punten na de ingreep en tijdens de revalidatie zijn op uw persoonlijke noden afgestemd. Het is heel belangrijk dat U thuis doorgaat met de revalidatiecefeningen.

Naar huis

Na uw ontslag uit het ziekenhuis zult u snel uw beroeps- en privé-activiteiten kunnen hervatten. Wees echter voorzichtig en overbelast uw herwonnen bewegingsvrijheid niet. Leef u uit in sportactiviteiten waarin u niet blootstaat aan schokken of bruuske bewegingen zoals fietsen, langlaufen, zwemmen en lichte wandelingen.

Uw activiteiten bepalen de belasting waaraan uw kunstgewricbt onderworpen is en hebben bijgevolg een invloed op de levensduur ervan. Daarom kan men voor een kunstgewricht nooit een onbeperkte functionele waarborg geven.
Ga de volgende jaren regelmatig bij uw arts om de noodzakelijke follow-up onderzoeken te ondergaan, zelfs al hebt u geen klachten. Door zijn ervaring kan uw arts verwikkelingen die soms pas enkele jaren later opduiken in een beginstadium opsporen.