Vervanging van het heupgewricht: heupprothese

Heup

Wat is een totale heupprothese (THP)?

In principe bestaat een totale heupprothese of THP uit de vervanging van het zieke gewricht door een kunstmatig implantaat. De vervanging van een beschadigd gewricht is één van de belangrijkste vorderingen van de afgelopen eeuw op het vlak van de orthopedie.

Tientallen jaren geleden had de relatief eenvoudige structuur van het heupgewricht artsen en technici in de orthopedie ertoe geïnspireerd om een kunstmatige kopie ervan te vervaardigen. In de loop der jaren hebben de follow-up onderzoeken en de verbetering van de operatiemethoden en gebruikte materialen een aanzienlijke vooruitgang en perfectionering van de totale heupprothese mogelijk gemaakt. In Europa worden elk jaar zon 550.000 heupprothesen geplaatst en in de Verenigde Staten ongeveer 300.000. Een THP plaatsen kan bijgevolg als een routine-ingreep beschouwd worden.

Heupprothesen bootsen de menselijke anatomie na en bestaan uit een heupkom en een heupschacht. De bolvormige kop die in de kom past wordt op de schacht geplaatst.

De gewrichtsonderdelen, dit zijn de gewrichtsoppervlakken die rechtstreeks met elkaar in contact komen, bestaan uit een bolvormige kop in keramiek of metaal, die in een polyetbyleen kom past. De heupkom kan ook volledig in keramiek of in metaal vervaardigd zijn. De gebruikte materialen voor dit gewricht zijn speciaal voor medische doeleinden ontworpen legeringen en keramiek. Ze worden uitstekend door de weefsels verdragen, en de werking van het gewricht is zo duurzaam en pijnloos als mogelijk.

Wanneer is een heupprothese nodig?

Een totale beupprotbese piaatsen is een ngreep die met succes sedert zowat 25 jaar uitgevoerd wordt. Dankzij de hedendaagse moderne research en technologie worden de resultaten ervan alsmaar beter.

Alle mobiele gewrichten in het menselijke lichaam. zoals bijvoorbeeld de heup, de knie en de schouder, omvatten twee lagen gewrichtskraakbeen gescheiden door een zeer dunne laag vloeistof. Deze kraakbeenlagen zijn effen en glad, waardoor het gewricht vlot kan bewegen. In bepaalde ziekteprocessen, onder meer osteoartritis en reumatoïde artritis. worden de gewricbtsvlakken ruw en raken ze misvormd. Dit veroorzaakt pijn en verminderde beweeglijkheid van het gewricht.

1. Sleet van het gewrichtskraakbeen

Normale sleet en barstjes kunnen mettertijd het kraakbeen beschadigen of doen wegslijten. Wanneer dit gebeurt wrijven de botten van het gewricht tegen elkaar. Stramheid en pijn treden op wanneer de femurkop in de heupkom begint te schuren.

2. Femurhalsfractuur

Een verkeerde val of schok op de heup kunnen het dijbeen doen breken (fractuur). Dit gebeurt meestal ter hoogte van de femurhals. Het slecht aaneengroeien (consolidatie) van de breuk kan een trage maar constante sleet van het gewricht veroorzaken. Hierdoor kan de bloedsomloop in de remurkop gehinderd of onderbroken zijn, met necrose van de heupkop tot gevolg.

3. Dysplastische heup

Congenitale heupdysplasie behoort tot de groep van de genetisch bepaalde misvormingen. De heup is mechanisch onstabiel. wat leidt tot abnormale botvorming (dysplasie) en de ontwikkeling van het bovenste deel van de heupkom hindert. De heupkom heeft zich niet correct ontwikkeld, hij is niet diep genoeg en gewoonlijk is de hoek te scherp. Dit veroorzaakt recidiverende luxatie of ontwrichtingsproblemen.

Bij de eerste symptomen kan de behandeling eenvoudig zijn, zoals de inname van medicatie of het gebruik van een wandelstok. Indien de pijn en de aantasting van het heupgewricht toenemen, zullen deze maatregelen echter niet langer volstaan om de pijn doeltreffend onder controle te houden. De vervanging van het volledige heupgewricht komt dan ter sprake.

Zoals bij elke chirurgische ingreep zijn verwikkelingen echter altijd mogelijk. De patiënten moeten op de hoogte zijn van de mogelijke risicos alvorens zij een chirurgische ingreep ondergaan.

Uw heup wordt vervangen

De heup is een eenvoudig kogelgewricht tussen dijbeen en bekken.

Wanneer de gewrichtsoppervlakken ruw worden en hevige pijn en stramheid veroorzaken, moeten femurkop en gewrichtskom vervangen worden. De vervanging van liet volledige heupgewricbt bestaat uit het plaatsen en vastzetten van een kom in het bekken (de heupkom). Een staaf met een bol aan het boveneinde wordt in de femurschacht of het dijbeen geplaatst en vastgezet.

De kunstmatige bol en kom worden dan in elkaar gezet om als een normaal heupgewricht te kunnen functioneren. Voor elk prothesetype bestaat er een grote waaier van modellen die in verschillende maten vervaardigd zijn.

De geschikte prothese wordt gekozen volgens de staat van liet botweefsel, het gewicht en de fysieke activiteit van de patiënt. De chirurg bereidt de heupoperatie voor door een grafisch plan op te maken op basis van röntgenopnames waarmee hij model, maat en plaats van de protheseonderdelen kan bepalen. Tijdens de ingreep moet de chirurg echter de mogelijkheid hebben om een ander prathesemodel te plaatsen dan het aanvankelijk geplande.

Orthopedische chirurgen gebruiken tegenwoordig veelal drie types van fixatie voor heupprothesen:

  1. Gecementeerde prothesen waarbij beupkom en schacht met een speciaal botcement worden vastgezet.
  2. Cementloze protheseen waarbij de gewrichtskom en de schacht in het bot worden geschroefd of geklernd. Langdurige fixatie wordt bereikt door de ingroei van nieuw botweefsel op het protheseoppervlak.
  3. Hybride prothesen met een cementloze heupkom en een protheseschacht die met cement in het bot verankerd is.

 

Waaruit is een kunstmatig heupgewricht vervaardigd?

Materialen voor gewrthtsprothesen zijn ontsproten aan de spitstechnologie. Ze worden zeer goed en lang verdragen door het menselijke lichaam. Men noemt deze eigenschap de biocompatibiliteit. Voor ortbopedische doeleinden worden doorgaans drie verschillende materialen gebruikt:

  • metalen,
  • polyrneren
  • keramiek.

Metalen spelen een belangrijke rol in de fabricatie van kunstgewrichten. De Implantaten worden in het lichaam aan extreme belastngen onderworpen. De materialen waaruit zij bestaan moeten dus bijzonder sterk zijn om alle belastingcycli gedurende de vele gebruiksjaren te doorstaan.

De staven voor heupprothesen en de scheenbeenonderdelen voor krnieprothesen worden heet gesmeed om het materiaal de nodige sterkte te geven. Vroeger werden alle metalen delen gegoten.

Vandaag de dag is heetsmederij het standaardproces geworden dat betere metallurgische en fysische resultaten oplevert.

Voor de ingreep

Uw Woning aanpassen

Vôôr de chirurgische ingreep kunt u verschillende zaken doen om de terugkeer naar huis zo vlot mogelijk te laten verlopen:

  1. Bereid vooraf maalt ijden en verdeel ze in kleine porties die je later kunt opwarmen
  2. Verplaats veel gebruikte kookpotten, braadpannen en vaatwerk naar tafelhoogte of naar een hoge kast. Tijdens de eerste weken na de ingreep mag U zich immers niet bukken.
  3. Verwijder kleine losliggende tapijten om niet uit te glijden.
  4. Meet de hoogte van het bed en geef deze informatie aan uw kinesitherapeut. Hel kan nodig blijken een bijkomende matras toe te voegen indien de hoogte voor u niet correct is.

Persoonlijke voorbereiding

Als voorbereiding op de ingreep ontmoet u uw arts(en), uw coördinerend verpleegkundige en uw kinesitberapeut en kunt u met hen uw eventuele Sociale (gezinshulp, gerneenschapshulp). financiële (ziekteverzekering, verzekerngsdekking) en fysieke behoeften (behandeling, medische uitrusting) bespreken.

Gewoonlijk zet het ziekenhuispersoneel de ontslagplanning met u in gang vanaf de inschrijving voor uw ziekenhuisopname.

Uw ziekenhuisverblijf voorbereiden

Maak een tas of koffer klaar voor uw verblijf in het ziekenhuis. U moet onder meer niet-uitglijdende schoenen ( stap- of sportschoenen bijvoorbeeld) en gemakkelijke kleren meenemen. Breng ook het looptoestel mee dat u tot nu toe gebruikte. U hebt het nodig voor de kinesitherapie .

Tijdens uw verblijf in het ziekenhuis onderhoudt de verantwoordelijke verpleegkundige nauw contact met u en uw familie om alle verzorgingsmogelijkbeden, waarop u na uw ontslag een beroep kunt doen, met u te bespreken.

Thuishulpdiensten kunnen u heel wat diensten aan huis bezorgen zoals verpleging, kinesitherapie, gezinshulp en Sociale thuisvoorzieningen.

Alle definitieve ondersteuningsprogramma!s worden door uw arts voorgeschreven .

De ingreep zelf

Tijdens de ingreep wordt het zieke gewricht vervangen door een prothesegewricht.

De ingreep begint met een huidinsnijdng over een lengte van ongeveer 20 cm in de dij.
Een kunstmatig heupgewricht plaatsen is een routine-ingreep. Daarom hoeft u zich geen zorgen te maken over mogelijke verwikkelingen. Zij moeten veeleer beschouwd worden als een onderdeel van zorgvuldige patiënteninformatie. U moet wel de mogelijke risico’s en/of verwkkelirigen met uw arts(en) bespreken.

 

Nadat de insnijding is uitgevoerd, wordt het heupgewricht blootgelegd. De beschadigde femurkop wordt weggesneden en verwijderd. De voorbereiding van het acetabulum gebeurt door de bestaande heupkom geleidelijk uit te boren tot de klaargemaakte holte aan de vorm en de afmeting van het implantaat is aangepast De prothesekom wordt in het uitgeholde acetabulum geplaatst en verder met schroeven of botcement vastgezet. Ook het dijbeen wordt met precisie-instrumenten klaargemaakt en de heupstaaf wordt in het dijbeen vastgezet
Zodra de femurschacht vastzit, wordt de prothesekop erop bevestigd. De geïmplanteerde schacht en bolvormige kop worden dan in de prothesekom vastemaakt. De totale heupprothese is geplaatst.

Na de ingreep

In de verkoeverkamer

Na de chirurgische ingreep wordt u naar de verkoeverkamer of recovery overgebracht.

Uw toestand wordt nauwlettend door de recovery-verpleegkundige gevolgd. Uiteraard is het mogelijk dat U enige pijn in de geopereerde heupstreek gewaarwordt. De pijnbestrijding begint tijdens de operatie en wordt tijdens de ontwaakperiode voortgezet.

Zodra uw algemene toestand bevredigend is en uw pijn goed onder controle is, wordt u naar uw kamer overgebracht.

In het ziekenhuis

Doorgaans treedt tijdens de eerste 48 uur na de operatie pijn op, die echter goed controleerbaar is dankzij de pijnbeheersingsmethode die met u voor de ingreep besproken werd.
Bovendien zal uw been geïmmobiliseerd (onbeweeglijk gemaakt) zijn, om ontwrichting te voorkomen en om de pijn te verminderen.

Steunkousen of elastische zwachtels beperken het gevaar van trombose. De lichamelijke en spierversterkende oefeningen beginnen overeenkomstig de door uw chirurg en kinesitherapeut vastgelegde planning.

Er wordt een persoonlijk en speciaal aan uw behoeften aangepast revalidatieprogramma opgesteld om u te helpen u — stap voor stap — vol vertrouwen te verplaatsen. Eerst zult u leren uit bed stappen. Uw kinesitherapeut zal u helpen om te gaan zitten, correct te blijven zitten en opnieuw recht te staan.

Vermijd exorotatie (draaien naar buiten) van het geopereerde been. Kruis de benen niet over elkaar. Volg de richtlijnen van de kinesitherapeut. Elke dag zult U oefenen om met kruken te lopen. Zelfs dagdagelijkse bewegingen zoals in en uit een wagen stappen. de trappen op- en afgaan moet u opnieuw aanleren.

Het is de bedoeling uw dij- en bekkenspieren in die mate te oefenen dat u maximaal voordeel haalt uit uw herwonnen beweeglijkheid. Uw spierkracht wordt met dagelijkse kinesitherapeutische oefeningen opnieuw opgebouwd. Heel wat nieuwe kneepjes zullen u leren om weer volledig zelfstandig te functioneren.

Hoe actiever u meewerkt, des te sneller u uw doelstelling zult bereiken.

De voornaamste punten na de ingreep en tijdens de revalidatie zijn op uw persoonlijke noden afgestemd. Het is heel belangrijk dat U thuis doorgaat met de revalidatiecefeningen.

Naar huis

Na uw ontslag uit het ziekenhuis zult u snel uw beroeps- en privé-activiteiten kunnen hervatten. Wees echter voorzichtig en overbelast uw herwonnen bewegingsvrijheid niet. Leef u uit in sportactiviteiten waarin u niet blootstaat aan schokken of bruuske bewegingen zoals fietsen, langlaufen, zwemmen en lichte wandelingen.

Uw activiteiten bepalen de belasting waaraan uw kunstgewricbt onderworpen is en hebben bijgevolg een invloed op de levensduur ervan. Daarom kan men voor een kunstgewricht nooit een onbeperkte functionele waarborg geven.
Ga de volgende jaren regelmatig bij uw arts om de noodzakelijke follow-up onderzoeken te ondergaan, zelfs al hebt u geen klachten. Door zijn ervaring kan uw arts verwikkelingen die soms pas enkele jaren later opduiken in een beginstadium opsporen.